De Centrale Bank van Suriname zou de
volgende 8 stappen kunnen nemen om de dollar op een zo efficient en slagvaardige manier in
te kunnen voeren in Suriname.
De stappen 4 tot en met 8 moeten simultaan uitgevoerd worden.
Stap 1. Bepaal het gedeelte van de verplichtingen van de CBvS dat
gedollariseerd moet worden.
Dit kan minimaal al het Surinaams geld (in briefjes of munten) dat in
circulatie is maar mag tevens de totale Sf monetaire basis zijn.
Stap 2. Beoordeel de financiele gesteldheid van de central bank en de
overheid.
Het aantal dollars dat nodig zal zijn is afhankelijk van de wisselkoers.
Deze koers zal pas bekend worden bij Stap 4, maar voor berekeningsdoeleinden kan er alvast
met een scenario van verschillende koersen gewerkt worden.
Indien de centrale bank reeds voldoende netto buitenlandse reserves heeft
kan het deze simpelweg verkopen en dollars ontvangen. Hierna kan het publiek dollars
worden gegeven tegen een wisselkoers die betrekking heeft op het gedeelte van de
verplichtingen dat gedollariseerd wordt.
Het probleem is dat de Sf-bezittingen van de CBvS illiquide en niet direct
converteerbaar zijn in dollars.
Indien de CBvS meer dollar reserves nodig heeft dan het oorspronkelijk in
bezit had, kan het toch nog mogelijk zijn om direct te dollariseren. De overheid hoeft
slechts voldoende dollars te lenen om het tekort aan reserves aan te vullen.
De CBvS zal dan niet meer functioneren in de huidige capaciteit en haar
bezittingen en schulden worden nu overgedragen aan de overheid.
Stap 3. Indien er twijfel heerst over de juiste wisselkoers voor
dollarisatie, dient de overheid de Sf koers los te laten en vrij te laten handelen (float)
voor een korte, van te voren vastgestelde periode.
Er zijn drie basisvormen van wisselkoersen. Aan de ene zijde van het
spectrum zijn er de zogenaamde vaste koersen (fixed rates) en aan de andere zijde zijn er
de losse koersen (floating rates); in het midden hiervan bestaan er tussen-vormen die noch
fixed noch floating zijn. Voorbeelden hiervan zijn; gekoppelde koersen (pegged rates),
kruipende band koersen (crawling band) en koersdoel zones (target zones).
Bij fixed rate bljift de wisselkoers constant in relatie tot een
buitenlandse ‘anker’ valuta. De wisselkoers blijft altijd constant aangezien er
voldoende monetaire instellingen zijn die het constante nivo van de koers handhaven.
Officieel gedollariseerde systemen en de zgn. ‘currency boards’
hebben fixed rates.
Bij een floating rate wordt de wisselkoers niet constant gehouden in
relatie tot een of andere vreemde valuta.
Bij de tussenvormen(pegged, crawling bands etc) limiteert de centrale bank
voor een korte periode de fluctuatie ruimte van de valuta in een bandbreedte die wordt
vastgesteld door middel van bepaalde definities. Echter, de centrale bank kan niet
garanderen dat de valuta daadwerkelijk binnen die band zal blijven. In het verleden is
vele malen gebleken dat de internationale hedge funds dergelijke bandbreedtes doelbewust
trachten te doorbreken en de overheid daarmee dwingen tot structurele maatregelen. Vanuit
historisch perspectief is gebleken dat Centrale banken kunnen in het algemeen bijna nooit
een waterdichte fixed rate kunnen hebben.
Centrale banken die voor de tussen-vormen hebben gekozen raken vaak de
controle kwijt waardoor de wisselkoers overgewaardeerd raakt. Als direct gevolg zal een
overgewaardeerde valuta ideale condities creeren voor speculative aanvallen op de
wisselkoers en devaluaties.
Indien er sprake is van een valuta-tussenvorm die overgewaardeerd blijkt
te zijn, zal het noodzakelijk zijn om de koers voor een korte periode vrij te laten.
Hierdoor kan via het marktmechanisme een stabiel en een door de markt bepaald
evenwichtsnivo van de munt worden bepaald.
Het komen tot een geschikte vaste koers waartegen Sf in dollars kan worden
omgewisseld gebeurt als volgt. De meeste geschikte indicator ervan is die marktkoers die
totstand komt nadat het publiek weet dat de Sf spoedig gefixed zal worden en dat de dollar
de Sf zal vervangen.
De vraag voor Sf zou kunnen toenemen waardoor de Sf wisselkoers sterker
zal worden. De overheid moet absoluut niet gaan proberen om de wisselkoers naar een
bepaald nivo te manipuleren; de overhied moet de marktpartijen in de gelegheid stellen om
dit niveau te bepalen.
Het manipuleren van de wisselkoers is een uiterst kostbare zaak. Een
overgewaardeerde wisselkoers zal de exporten niet meer competitief op de wereldmarkten
maken en kan eventueel een recessie veroorzaken. Een ondergewaardeerde koers daarentegen
zal de import duur maken en kan een lange periode van inflatie veroorzaken.
De wisselkoers moet voor een van te voren vastgestelde periode, bijv.
30dagen worden losgelaten en deze periode mag niet overschreden worden. Het loslaten van
de koers moet ‘schoon’ gebeuren dwz de centrale bank mag op geen enkele manier
proberen om de wisselkoers te beinvloeden. Evenmin mag de centrale bank tijdens deze
periode haar verplichtingen doen toennemen, tenzij het buitenlandse reserves zal
aanhoudten die gelijk zijn aan 100% van de aangegane verplichtingen. Hierdoor voorkomt men
dat de centrale bank een laatste inflatie-sprong zal kunnen veroorzaken.
De centrale bank moet nu op dagelijkse basis de belangrijkste items op
haar jaarverslag van iedere vorige dag publiceren om totale transparantie te waarborgen en
te voorkomen dat er destabilsierende verrassingen kunnen ontstaan
Indien er eventuele valuta restricties of controles bestaan moeten die
reeds aan het begin van Stap 3 woirden afgeschaft.
Stap 4. Aan het einde van de periode van vrij laten van de valuta
(indien nodig was), dient een vaste koers tegen de US dollar te worden aangekondigd en
moet eveneens worden duidelijk gemaakt dat vanaf dit moment de dollar het wettig
betaalmiddel zal zijn
Bijvoorbeeld; kondig aan dat de wisselkoers 500 Sf per USdollar zal zijn.
Deze vaste koers moet ergens binnen de range liggen waarin de valuta verhandeld werd in de
periode van vrijlating en zal vaak in de buurt liggen van het nivo waar de valuta de
laatste dagen van de floating periode werd verhandeld.
Het vaststellen van een koersnivo is meer een kunst dan een exacte
procedure. Er is geen algemene standaardformule voor het transformeren van een floating
rate naar een vaste koers. Indien er twijfel heerst over het juiste nivo is het altijd
beter om te neigen naar een kleine onderwaardering i.p.v. een overwaardering in relatie
tot de recente marktkoersen. Hierdoor zal een afname van ecomische groei en recessiegevaar
worden vermeden.
De ervaring leert dat een economie zich over het algemeen snel zal
aanpassen aan een wisselkoers die grofweg juist is. We willen benadrukken dat een
doelbewuste manipulatie die leidt tot over of onderwaardering van een valuta absoluut niet
wenselijk is, aangezien dit onnodig grote economische maatregelen met zich mee zal
brengen. De centrale bank zal nu haar Sf verplichtingen die reeds in stap 1 zijn bepaald
moeten omwisselen in geschikte $instrumenten. Sf briefjes en munten zullen omgezet worden
in dollar briefjes en munten. Sf deposito’s zullen moeten worden omgezet in korte
staatsobligaties vande VS (T-Bills of T-Notes).
Er wordt aangekondigd dat de dollar nu de ‘lokale’ valuta is en
dezelfde wettelijke rechten zal genieten die de Sf tot voorkort had als betaalmiddel.
Vanaf nu wordt toegestaan dat alle betalingen in Sf ook in dollars gedaan mogen worden
tegen de vaste koers.
Stap 5. Er moet aangekondigd worden dat alle Sf bezittingen en
schulden(zoals bank deposito’s en bank leningen) vanaf nu dollar bezittigen en
schulden zijn tegen de vaste koers. Kondig een periode van maximaal 30dagen aan waarin
lonen en prijzen in Sf kunnen worden omgezet in dollars.
Nadat deze floating period afgelopen is en de vaste wisselkoers bepaald
is, zullen bank depositos in Sf vanaf nu depositos in dollars worden en bank leningen in
Sf zullen leningen in dollars worden. Banken mogen geen commissie in rekening brengen voor
deze transitie.
Gedurende deze overgangsperiode kunnen lonen indien gewenst nog in Sf
worden genoteerd zodat werkgevers en banken de tijd hebben om hun boekhouding en computer
systemen aan te passen.
Indien gewenst kunnen gedurende de overgangsperiode prijzen ook nog in Sf
worden genoteerd om te voorkomen dat de handelaren hun huidige producten op de planken
moeten gaan herprijzen. Echter, na de overgangsperiode zullen alle lonen en prijzen in
dollars worden genoteerd en verdwijnt de Sf compleet.
Stap 6. Bevries alle verplichtingen van de CBvS en dollariseer de
verplichtingen die in stap 1 waren bepaald.
Wanneer de central bank eenmaal begint met het aflossen van de Sf
monetaire basis in dollars, mogen commerciele banken geen commissie in rekening brengen
voor het converteren van Sf naar dollars. Commerciele banken willen waarschijnlijk direct
hun Sf reserves in dollars omzetten, hetgeen ook daadwerkelijk mogelijk is. Echter het
omwisselen van de in circulatie zijnde Sf briefjes en munten zal meer tijd in beslag
nemen. De centrale bank of de overheid moet gedurende een van te voren vastgestelde
periode (bijvoorbeeld een jaar) nog steeds Sf briefjes en papier accepteren, echter het
merendeel van de omwisseling zal in de eerste 30dagen moeten plaatsvinden. Na ongeveer een
periode van 30 tot 90dagen mogen Sf briefjes niet meer geaccepteerd worden als wettig
betaalmiddel voor cash hand-to-hand transacties.
Stap 7. Besluit wat er met de munten moet gebeuren.
Indien men ruim van te voren maatregelen treft kunnen er US munten
beschikbaar zijn om de Sf munten te vervangen op het moment van dollarisatie. Indien het
dollarisatie proces zonder voorbereiding is aangevangen zal het aanbod van dollarmunten
niet voldoende zijn.
Bovendien kan door de vaste wisselkoers een situatie onstaan waardoor er
geen munten-equivalent met de dollarmunten is te vinden. Indien dit het geval is kunnen,
munten (nadruk:alleen munten) gedevalueerd of revalueerd worden tot het dichtsbijzijnde
gehele getal zodat zij vervangen kunnen worden door het decimale dollar munten systeem. In
Panama bijvoorbeeld, circuleren er ook lokale munten naast de dollar briefjes. Aangezien
in vele landen het aantal munten slechts een klein gedeelte omvat van de totale monetaire
basis zal het totale effect en de relevantie van deze stap relatief klein zijn.
8. Reorganiseer de componenten van de CBvS voor dollarisatie.
De Central Bank zal ophouden te bestaan als een instituut dat het monetair
beleid in een land maakt. De bezittingen en verplichtingen kunnen overgedragenn worden aan
de overheid of aan een commerciele bank die functioneert als een trust voor de overheid.
Werknemers die belast zijn met het verzamelen en analyseren van financiele gegevens,
regulering van financiele instellingen, economische analyse en accountancy kunnen worden
overgeplaatst naar het Ministerie van Financien of het Toezichtsorgaan van Banken.
Ook kan de Centrale Bank omgezet worden in een nieuwe onafhankelijke
instelling die belast is met financiele statistieken en toezicht, waarbij de originele
organisatie structuur grotendeels ongewijzigd blijft.
